Darya Dadvar is one of Iran’s most accomplished sopranos.

Darya Dadvar is one of Iran’s most accomplished sopranos. The singer, who lives in Paris, recently performed in the French capital with the intercultural Orchestre Philharmonique de Paris-Est.

Darya’s unique style combines traditional Iranian songs with European classics. Her ability to bridge the gap between Iranian music and baroque, jazz or blues has earned her a cross-cultural following.

“I have very strong roots. I have grown up with these Persian songs. When I listen to a European song, it reminds me of a specific Persian song, and it works the other way round too, subconsciously the two merge,” she says.

Darya left Iran for France 25 years ago to study medicine. But soon, her passion for singing took over, and she switched to studying music.

Music is a global language. Darya Dadvar has long proved this by singing in as many as 12 different languages, which probably explains why people from so many different countries attend her concerts.

“Music truly transcends borders. For instance, when I sing in German, the audience enjoys it as much as when I sing in Persian or in French. You soon realise that the language is not just a means of communication, but it translates your feelings. Since my songs come from the heart, they connect with the hearts of the audience. The energy emanating from the audience makes this connection possible,” says the soprano.

Blessed with a powerful soprano voice, Darya started out as a soloist. But she soon opted for a much more challenging career path.

“I decided I didn’t want to be an opera singer who just performs others people’s work,” she explains. “After spending two months as a soloist at the Compiègne opera, I came to the conclusion that I wanted to work on my own. I had something to say and I took the risk, and I really enjoyed it.”

Kucheh, or the Alley, one of the pieces performed at the recent Paris concert, is inspired by a poem by prominent contemporary poet Fereydoon Moshiri.

Renowned Iranian composer, Mehrdad Baran, remembers how he got the idea of composing the music to this poem: “When I realised that the Kucheh poem had great visual potential, I wrote a specific song from each image in the poem. So it didn’t work the other way round, where a composer has a melody in mind to go with a poem.”

source: Euro news



Darya Dadvar was the first Iranian woman to perform on stage as a soloist in Iran, 24 years after the Islamic revolution. She loves her country but has made Paris her home. Blessed with a silky soprano voice, she moves effortlessly from Iranian folk to Autumn Leaves, My Fair Lady and Bizet’s Habanera. RFI caught up with her after a recent benefit concert in Paris in support of the Maison des Femmes (Women’s house) which cares for victims of sexual violence.

Davdar sits casually on a bench in the corridor post-concert, still dressed in a strapless long black taffeta dress. We’re regularly interrupted by a flurry of women who come and thank her.

“Magnificent, so moving” says one elderly woman, her voice trembling. Davdar touches her chest in recognition.

The young soprano sang Dota cheshme sia dari, accompanied by pianist Vadim Sher and violinist Dimitri Artemenko.

“This song is one of my favourites,” she says. “It’s a man talking to a woman saying ‘You have beautiful dark eyes, you have such a power on me that I sometimes feel you are in competition with God. And in such a bad world with so much war and injustice, I’m just happy looking at you, being with you. How is it possible with these deep beautiful dark eyes that you don’t see that?’ ”

The song, by the late Iranian composer Bijan Mofid, is one of many folk songs she grew up with.

“My mother was a singer and after the revolution, when it was forbidden to sing, we were continuing to sing at home,” she says, her own dark eyes sparkling.

She watched a lot of movies, especially musicals like My Fair Lady and The Sound of Music, which had been very well translated into Persian.

“I was singing all the songs in Persian and then I asked to watch the original in English. Then I was mixing it all the time. In parties, with my family, I was just like a cassette. My mother said ‘Darya sing it in English, now sing it in Persian’.”

Eight years study in France

Davdar left Iran in 1991 and moved to France where she spent eight years studying music at the conservatory.

In 2003 she sang in Tehran with the Armenian Philharmonic Orchestra directed by the Armenian-Iranian conductor Loris Tjeknavorian. The first Iranian female soloist to perform there since the Islamic revolution, she believed it was the beginning of a new era.

“I thought doors are opening, but after that everything closed again. It became even worse,” she says.

When Hassan Rohani was elected president in 2013 Dadvar once again thought the situation for women singers would change.

“I thought Iran is opening the doors to foreigners, to tourism, they’re signing [deals], they’re coming out of these miserable closed frontiers and now I hear again that girls cannot do cycling,” she sighs. “I don’t know what it is, because they’re listening to all these women’s voices and they listen to my voice and then they say ‘no she can’t sing’ [in public].”

Social media may bring change

While Davdar is frustrated at the situation for female singers in Iran, she believes it will ultimately change, partly thanks to the social media and internet revolution. In the meantime she’s built up a large fan base here in Europe, drawn to her classical arrangements of Iranian folk music and the way she blends opera, jazz and even blues.

“I began as an opera singer,” she says, “but now I consider myself just a singer because I use the technique of opera to pass [on] a message.”

She says she simply wants to bring people together.

“When you are in my concert you don’t feel the difference between languages, it’s just a feeling that’s being communicated.”

Persian, French, English or German “is just the surface” she says, and what’s important is underneath. “We’re all people, we all have pain, we fall in love, we’re all the same.”


Radio Sweden رادیو سوئد


Radio interview by Shakila Edizada

دریا دادور ستاره‌ای در آسمان اپرای ایران

دریا دادور، آوازخوان اپرای ایرانی، از زمان کودکی به روی سن تئاتر بازی می کرد و بازیهای کودکانه وی با مادرش خواندن شعر و آهنگ بود. این بازی ها برای دریا دادور گاهی آسان بود و گاهی هم سخت، ولی این همه خواست مادرش بود و نمی شد کاری کرد. دریا دادور دو ماه پیش برای اجرای کنسرت به استکهلم آمده بود، از وی پرسیدیم زمانی که به عقب می نگری چه احساسی در برابر مادرت داری که میشه گفت گاهی تورا مجبور می کرد که بخوانی.
برای شنیدن جواب دریا دادور به فایل صوتی مراجعه کنید.

صدای زن ایرانی خاموش نمی‌شود

ایرج ادیب‌زاده

با صدایی به نرمی حریر، چهره‌ای ظریف و موهای سیاه بلند، آواز‌ سرمی‌دهد. با الهام از موسیقی بومی، سنتی و فولکلوریک ایران و نیز آوازهای اپرا؛ آن‌طور که خودش ساخته یا تنظیم کرده است.

دریا دادور از نسل آوازه‌خوان‌های زن ایرانی است که بی‌خستگی همه‌جا کنسرت می‌دهد؛ نسلی که ثابت کرده‌اند که صدای زنان ایران هرگز خاموش نخواهد شد؛ صدایی که زیر حاکمیت جمهوری اسلامی در بیش از سی‌سال گذشته جزو ممنوعه‌ها به‌حساب آمده است.

دریا دادور، عشق بی‌پایان به موسیقی و نیز حضور در صحنه را از مادرش به ارث برده است؛ با دریایی از عشق به ایران، آوازهای سنتی و فولکلوریک و علاقه به بازسازی ترانه‌های به‌یادماندنی آوازه‌خوان‌های قدیمی زن ایران.
او در سال ۱۹۹۹ از کنسرواتور ملی تولوز فرانسه موفق به دریافت مدال طلا در رشته‌ی آواز لیریک شد و در سال ۲۰۰۰ دیپلم حرفه‌ای‌اش را در رشته‌ی آواز باروک به‌دست آورد.

دریا دادور، عکس از ایرج ادیب‌زاده

یکی از رویدادهای مهم زندگی هنری دریا دادور، آوازخوانی در تهران، در سال ۲۰۰۲ بوده است. او همراه با ارکستر سمفونیک ارمنستان در اپرای ملی «رستم و سهراب» به رهبری لوریس چکناواریان در نقش «تهمینه» ظاهر شد و به صدای رسا خواند. مدتی بعد نیز در تالار رودکی در چهارچوب جشنواره‌ی موسیقی ملل، باز به رهبری لوریس چکناواریان به آوازخوانی پرداخت.

در گفت‌وگوی ویژه‌ای که با دریا دادور داشتم، از او درباره‌ی کارهایش، ترانه‌هایش و آهنگ‌هایی که می‌سازد و اجرا می‌کند پرسیده‌ام.

دریا دادور: شعرهایی از شاعران مختلف را در دست دارم. یک‌مقدار آهنگ‌های فولکلوریک است. چندتا آهنگ کار خود من است. یک آهنگ ساختم به‌نام «نازپرستو» که در واقع مخصوص بهار است و پیامی به همه‌ی مردم ایران و به‌خصوص جوانان ایرانی است. از همه‌جای ایران صحبت می‌کند.

چند بیتی از این شعر در یادتان هست؟

می‌گوید: خیز و بیا نازپرستو بیا
نازپرستوی سخنگو بیا
خیز و بیا توری‌ام و توری‌ام
باغ بهشتم، پری‌ام حوری‌ام.

خب ترانه‌ی بعدی چه بود؟

ترانه‌ی بعدی، برگرفته از «کوچه»‌ی مشیری است که دیگر همه‌ی ایرانی‌ها آن را می‌شناسند …

همه‌ی‌ عاشق‌های آن زمان یادشان هست …


چرا شعر «کوچه» را انتخاب کردید؟

«کوچه» من را انتخاب کرد. همه به من می‌گویند شما ترانه‌های‌تان را چه جوری انتخاب می‌کنید؟ واقعاً خود ترانه‌ها به سراغ آدم می‌آیند. من با ترانه‌ها زندگی می‌کنم؛ با شعر فارسی زندگی می‌کنم؛ با ادبیات‌مان و با فرهنگ‌مان زندگی می‌کنم. برای همین خودش اتفاق می‌افتد. اینها در لحظه‌ی به‌خصوصی با همدیگر تلفیق می‌شوند یا همدیگر را ملاقات می‌کنند و می‌آیند توی فکر من و یک‌دفعه لحظه‌ای می‌رسد که من بلند می‌شوم و این ترانه‌ها را می‌سازم. مثلاً «کوچه»‌ی مشیری را واقعاً سال‌ها بود که می‌خواندم. ولی یک شب، باورتان نمی‌شود، ساعت سه نیمه‌شب این ملودی به ذهنم رسید. آن‌قدر در ذهنم آن را زمزمه کردم که بلند شدم و آن را نوشتم.

کدام ملودی؟

همین: بی‌تو مهتاب/ شبی/ باز از آن/ باز از آن/ کوچه گذشتم/ همه تن چشم شدم/ خیره به/ خیره به/ دنبال تو گشتم.

آهنگ بیش‌تر ترانه‌هایی که می‌خوانید خودتان می‌سازید؟

بله. من آهنگ ترانه‌هایم را خودم می‌سازم، یا خودم تنظیم می‌کنم؛ البته وقتی که آهنگ فولکلوریک باشد. اگر ترانه‌های قدیمی، مثلاً فرض کنید ترانه‌ای از دلکش، کاری از آقای تجویدی، ترانه‌ای از انوشیروان روحانی، آهنگ‌های هایده و … مثلاً این‌جور چیزها را بخواهم مورد استفاده قرار دهم، بازهم تنظیم آنها را مقداری تغییر می‌دهم و طوری می‌کنم که با خودم یکی شود و در واقع آن را از آن خودم می‌کنم.

از چه زمانی شروع به آوازخواندن کردید؟ یعنی چطور شد که متوجه شدید باید آواز بخوانید؟

فکر می‌کنم از روزی که به‌دنیا آمدم. این جوری که می‌گویند گویا من همه‌اش آواز می‌خواندم. بچه‌های مدرسه می‌گویند که من در دبستان، تا زنگ تفریح می‌خورد، یا روی میز بودم یا صندلی و داشتم برای‌شان آواز می‌خواندم. خواندن ترانه و آوازخوانی را خیلی زود شروع کردم. به خاطر این که مادرم هم خواننده بود و هم ترانه‌سرا و کارگردان تئاتر عروسکی. من در دنیای هنری بزرگ شدم.

دریا دادور، عکس از ایرج ادیب‌زاده

ممکن است نام مادرتان را بگویید؟

خانم نسرین ارمگان. «حسن و خانم حنا» و «لوبیای سحرآمیز» را فکر می‌کنم همه به یاد داشته باشند. من هنر آواز را به صورت آکادمیک، بعد از این كه سال ۱۹۹۱ به فرانسه آمدم شروع کردم. منتهی همیشه آواز می‌خواندم. عاشق آوازخواندن بودم.

جاذبه‌ی موسیقی از کودکی شما را گرفته بود.

بله. هم موسیقی و هم دنیای صحنه و مردم. در واقع عشق به مردم و این مبادله‌ی احساس با مردم برایم همیشه جالب بوده است.

من عقیده دارم که خوانندگان زن، خوانندگان زنی که در ایران می‌خوانند و به‌خصوص آنها که در خارج از ایران آواز می‌خوانند، به‌خصوص نورسیده‌ها، اجازه نمی‌دهند که صدای آواز‌ه‌خوان‌های زن ایرانی هرگز خاموش شود. شما چه نظری دارید؟

بله؛ من هم فکر می‌کنم خواننده‌های این‌سوی دنیا و حتی خواننده‌هایی که در ایران هستند، یعنی زنان ما در ایران هم اجازه نمی‌دهند که این خاموشی اتفاق بیافتد. فکر می‌کنم ما همه‌مان از این فشاری که در ایران وجود دارد رنج می‌بریم. به‌هرحال هرکسی تا آنجایی که می‌تواند دارد کارش را انجام می‌دهد. من ازاین موضوع خیلی خوشحالم.

می‌دانم که به ایران رفتید و در اپرای «رستم و سهراب» آواز خواندید. چطور شد این اتفاق افتاد؟

باورتان نمی‌شود. من تا لحظه‌ای که رفتم روی صحنه، نمی‌دانستم که واقعاً این اجازه را به من داده‌اند. نمی‌دانستم الکی است یا واقعاً دارد این اتفاق می‌افتد؟ یک عده می‌گفتند: «نرو ایران، اصلاً اگر بروی ایران دیگر برنمی‌گردی.» یک عده دیگر حتی در داخل ایران می‌گفتند: «نخوان.» قبل از این که بروم روی صحنه، می‌گفتند: «خانم دادور نخوان. دیگر نمی‌گذارند از ایران خارج شوی.» من هم می‌گفتم شما خودتان من را به اینجا دعوت کردید و حالا می‌گویید نخوان؟!

تماشاگران اپرای «رستم و سهراب»، فقط خانم‌ها بودند یا آقایان هم در سالن حضور داشتند؟

نه، همه بودند. به‌خاطر این که رهبر ارکستر، لوریس چکناواریان یکی از رهبرهای بزرگ ایران بود و اعضای ارکستر سمفونیک ارامنه، به تمامی از ارمنستان آمده بودند؛ به‌اضافه‌ی چند نوازنده‌ی سازهای بادی که از وین آمده بودند. حدود ۱۰۰ نفر روی صحنه بودند. کُر کامل بود. به‌هرحال در آن میان من تنها ایرانی بودم، تنها زن ایرانی و خیلی مورد توجه مردم قرار گرفتم.

چه احساسی داشتید؟

من فکر می‌کنم شب اول ۳۹ درجه تب داشتم. برای من خیلی هیجان‌انگیز بود؛ چون دیگر آرزویی بالاتر از این نیست که شما جلوی هموطنان خودتان، در کشور خودتان آواز بخوانید. مادرم هم آنجا در ردیف اول نشسته بودند و خلاصه خیلی افتخار بزرگی برای من بود. به‌خصوص آواز خواندن به زبان شاهنامه! از این بهتر نمی‌شود.

چیزی از آواز‌های آن شب یادتان مانده است؟

بله، همه را حفظم. اگر بخواهم بخوانم که اینجا می‌لرزد. من خیلی یواش زمزمه می‌کنم. می‌گفت: تهمینه‌ام/ تو گویی دل از غم/ به دو نیمه‌ام/ یکی دخت شاه سمنگان منم/ ز پشت هژبر و پلنگان منم/ منم.

گفتید آن شب ۳۹ درجه تب کردید. آیا به‌خاطر حضور در آن صحنه بود، یا به ‌خاطر این که در نقش «تهمینه» ظاهر شده بودید؟

فکر می‌کنم بیش‌تر به‌خاطر حضور در ایران بود و این که به کشورم برمی‌گشتم که بخوانم. من همیشه ایران می‌روم و برمی‌گردم، ولی این که آن‌بار می‌رفتم برای این که آواز بخوانم و این اجازه را به من داده بودند که جلوی زن و مرد بخوانم، آن‌هم با چنان سازماندهی و چنان لحظه‌ای و چنان کار هنری‌ای، خب خیلی برایم پرافتخار بود. بعدهم من زمستان همان سال دعوت شدم و دوباره در تالار رودکی تک‌خوانی کردم. این تهمینه، در واقع اپرای «رستم و سهراب»، در تالار میلاد بود و به مدت چهارشب متوالی اجرا شد. بعد دوباره دعوت شدم و در تالار رودکی سه شب برنامه داشتم.

در واقع سنت‌شکنی کردید. در این دوران که صدای زن‌ها ممنوع است، شما موفق شدید که آواز بخوانید؛ آواز به صدای بلند هم بخوانید و آن هم در یکی از معروف‌ترین سالن‌های اپرای تهران… بگذریم. از صدای کدام خواننده‌ی زن ایرانی خوش‌تان می‌آید؟

قمرالملوک وزیری را دوست دارم. علاوه بر او صدای الهه و دلکش را نیز دوست دارم. میان کسانی که فولکلور می‌خواندند، من عاشق صدای شوشا بودم. نمی‌دانم شما با صدا و هنر او آشنا هستید یا خیر. متأسفانه چندوقت پیش ما را ترک کردند. من صدای همه‌ی خوانندگان خوب‌مان را گوش می‌دادم و لذت می‌بردم. با هرکدام در یک سن به‌خصوص بزرگ می‌شدم و رشد می‌کردم.

آیا آهنگ‌های خوانندگانی که اسم بردید، بازخوانی کرده‌اید؟

یکی از ترانه‌های دلکش را بازخوانی کردم که تلفیقی است از یک ترانه‌ی دلکش به‌نام «یاد من کن» با یک ترانه‌ از ادیت پیاف. در واقع به نوعی کار این دو شخصیت بزرگ موسیقی را با همدیگر به‌نوعی تلفیق کردم. چون ترانه‌ها خیلی از لحاظ معنی به هم نزدیک بودند و من هم به ترانه‌ها نزدیک بودم.

درواقع یک کار تازه ارائه دادید. ادیت پیاف با دلکش … خیلی جالب است.

بله. فکر می‌کنم اگر یک آهنگ در میان کارهایم باشد که دقیقاً نشان دهد من چه جوری دارم زندگی می‌کنم، همین است.

دو فرهنگی…

در واقع حتی سه فرهنگی. برای این که در طول یک‌روز به‌سرعت باد من یکدفعه از زبان فارسی به فرانسه و انگلیسی دارم صحبت می‌کنم.

دریا دادور، عکس از ایرج ادیب‌زاده

در زمینه‌ی موسیقی از چه کسی آموزش دیدید؟

از همه‌چیز و همه‌کس بیش‌‌تر، از زندگی. البته استادهای خیلی خوب و بزرگی داشتم. اولین استاد من، در واقع کسی که از کودکی با من کار می‌کرد، مادرم بود. روی صحنه بودن، ژستوآلیته و این‌جور چیزها را با من کار می‌کرد. هم‌چنین او بود که حس خواندن را در من تقویت کرد. وقتی من وارد کنسرواتوارشدم، خیلی از حیث حضور در صحنه جلو رفته بودم. بعد هم در اینجا بین هشت تا ده‌سال در این رشته تحصیل ‌کردم.

در زمینه‌ی اپرا؟

بله، اپرا. من هم مدال طلایم را در رشته‌ی اپرا گرفتم، هم یک دیپلم تخصصی موسیقی باروک را گرفتم که به رهبری –اروهنی که – Hervé niquet که یکی از بزرگ‌ترین رهبران ارکستر باروک در دنیا است. بعد یکی دوسال هم موسیقی قرون وسطا، -پلن شانت – plain-chant کار کردم و دیگر خلاصه یواش یواش رفتم به سمت موسیقی ایرانی.

سرود «ای ایران» را هم خوانده‌اید…

بله، سرود «ای ایران» را خیلی وقت است که می‌خوانم. دو سه‌، تنظیم مختلف هم کار کرده‌ام.

بیش‌تر دوست دارید آواز‌های مدرن بخوانید یا سنتی؟

بیش‌تر دوست دارم آواز‌های مدرن بخوانم. ولی خیلی از آوازهای سنتی الهام می‌گیرم و به آنها گوش می‌دهم. خیلی وقت‌ها می‌شود که این آهنگ‌ها روی صدای من می‌نشینند. مثال‌هایی می‌زنم که حالا دقیقاً سنتی نیستند، ولی به‌هرحال در دستگاه ماهور هستند و یک‌جورایی مثل آهنگ قدیمی ایرانی یا سنتی می‌‌توان به آن نگاه کرد.

مثلاً فرض کنید «دوتا چشم سیا داری» یا «مرغ سحر» را تنظیم کردم و خواندم. این جور ترانه‌ها هست. یا در دستگاه شور، ترانه‌های فولکلوریکی که یک‌مقدار باز سنگین‌تر از ترانه‌های دیگر بوده. مثل «خروس‌خوان» که زنده‌یاد آقای آشورپور هم برای ما خوانده بودند نمونه‌ی خوبی است. این‌جور ترانه‌ها را می‌خوانم. از این سنتی‌تر هم کار کرده‌ام. شاید هم یواش یواش سنم که بالاتر برود، به این سمت بروم. هیچ مرزی برای کار هنری‌ام قائل نمی‌شوم و سعی می‌کنم این مرزها را بیش‌تر بشکنم و خودم را محدود نکنم.

در پایان اگر نکته‌ای دارید بفرمایید.

تنها چیزی که می‌خواهم به جوان‌های ایرانی بگویم این است که دنبال آن چیزی که از ته دل آن را دوست دارند، آن هدفی که دارند و به ‌آن علاقه دارند، بروند. درست است که زندگی خیلی کوتاه است، اما با همه‌ی سختی‌هایی که دارد، از آنها می‌خواهم این کار را بکنند. به‌خاطر این که هرگز پشیمان نخواهند شد. من فکر می‌کنم تنها کاری که باید در این دنیا کرد، کاری است که از ته دل دوست داریم.

خوب است که پایان‌بخش این گفت‌وگو، ترانه‌ای از خودتان باشد؛ ترانه‌ای که شما آن را دوست دارید.

باشد، چشم. شاید همین دلکش و پیاف باشد.